‘’Ouder worden is leuk en betekent zeker niet dat je afgeschreven bent’’

In de documentaire My Generation – die 28 september in première gaat bij Cpunt - laat documentairemaker Anne-Marieke Graafmans zien hoe krachtig en inspirerend ouder worden kan zijn. Met een achtergrond in ouderenzorg en haar passie voor film, brengt ze met deze documentaire een intiem inkijkje in het leven van de My Generation koorleden, die laten zien dat vitaliteit en vreugde ook nog in een latere levensfase volop te vinden zijn. Lees in dit interview hoe ze dit bijzondere project heeft beleefd en welke bijzondere momenten haar hebben geraakt.

Interview door Lise Sloot, 21 augustus 2024 
Foto's: Anne-Marieke Graafmans

Wat inspireerde je om een documentaire te maken over My Generation en wat hoop je dat kijkers eruit halen?

Anne-Marieke: In 2020 maakte ik de film Zie je me, hoor je me. Een jaar lang volgde ik de bewoners en zorgmedewerkers in een verpleeghuis in Amsterdam tijdens de coronaperiode. Het was een intense tijd, zowel als filmmaker als medisch deskundige. Naast filmmaker ben ik namelijk ook Physician Assistant (PA) binnen de ouderenzorg en huisartsenzorg, en momenteel werk ik als docent aan de hogeschool InHolland, waar ik PA’s opleid.

In het begin van de coronatijd werden de vrijheden van de ouderen steeds meer beperkt, terwijl de zorgverleners niet konden beschikken over de noodzakelijke beschermingsmiddelen. Zowel de ouderen als de zorgverleners werden aan hun lot overgelaten. De manier waarop er met ouderen werd omgegaan raakte me diep. Hoe ouderen werden wegzetten als 'dor hout' was stuitend.

Met deze film wil ik ouderen in hun kracht zetten, op een manier die je misschien niet zou verwachten. Ik wil vooroordelen wegnemen en laten zien dat plezier, kracht en wederzijds leren ook voor ouderen mogelijk is. Oud en jong kunnen zoveel van elkaar leren, en iedereen heeft het recht om het leven te leiden dat hij of zij zelf wil.

Wat was de reactie van het koor toen ze voor het eerst hoorden over het idee van de documentaire?

Anne-Marieke: Het idee voor de documentaire ontstond 2,5 jaar geleden. Ik wilde hernieuwd plezier ervaren tijdens het maken, energie opdoen en een positief gevoel creëren door een inspirerend verhaal te vertellen. Tijdens mijn zoektocht naar een onderwerp typte ik in de zoekmachine woorden als "ouderen," "koor," "rock," en "plezier." De eerste hit was 'My Generation.'

Ik maakte een afspraak om koffie te drinken met Misha, Mara, Roos, Onno en Boris, die het brein achter My Generation zijn. Zo maakten we kennis. Vervolgens ben ik bijna een jaar mee gaan zingen met het koor en heb ik de leden verteld over mijn idee. Ik betrok hen bij het hele proces, van het nadenken over het concept tot het schrijven van het script en het aanvragen van financiering. Ik ben altijd open en eerlijk geweest; de koorleden hebben de ups en downs van dichtbij meegemaakt en wisten dat er een kans was dat het project niet door zou kunnen gaan.

Om een idee te geven van de sfeer die ik voor ogen had, maakte ik een korte film van een optreden. Dit gaf vertrouwen. Bij elke stap in het ontwikkel- en aanvraagproces vroeg ik of ze het nog steeds zagen zitten.

Naast mijn deelname als koorlid, ben ik bijna bij iedereen op bezoek gegaan om persoonlijk kennis te maken en mijn ideeën te delen. Zo leerde ik de mensen beter kennen en zij mij. Ik wist van iedereen hoe ze tegenover dit avontuur stonden, wat me hielp om rekening te houden met hun gevoelens tijdens de opnames. We zijn als het ware met zijn allen in dit project gegroeid.

Mijn echtgenoot en cameraman Joost en ik begonnen samen met de opnames. Ik was verantwoordelijk voor het geluid, met hulp van Joost, en regisseerde de documentaire. Joost bediende de camera. Al snel bleek dat het combineren van geluid en regie voor mij te ambitieus was. Daarom startten we een crowdfundingcampagne om geld in te zamelen voor een geluidsman, wat uiteindelijk succesvol bleek. Zelfs enkele koorleden droegen financieel bij, wat bijzonder was om te zien. Het gaf ons niet alleen de nodige middelen, maar voor mij was het ook een extra motivatie om door te gaan.

We filmden bijna elke repetitie en bezochten enkele koorleden thuis om hun persoonlijke verhalen vast te leggen. Daarnaast konden de koorleden mij altijd bereiken via de telefoon, de app of e-mail als ze vragen hadden of zich onzeker voelden over iets.

Het was een bijzondere ervaring om 2,5 jaar deel uit te mogen maken van dit koor en het vertrouwen te krijgen om iets moois te creëren. Het was hartverwarmend om te zien hoeveel mensen dit project omarmden en steunden.

Wat was een onverwacht of ontroerend moment dat je meemaakte tijdens het filmen?

Anne-Marieke: Er zijn veel ontroerende momenten geweest tijdens het filmen. Ik heb nog een andere baan, dus ik moest vaak op donderdag eerst naar school en daarna snel naar Hoofddorp om te filmen. Vaak kwam ik moe aan, maar zodra het koor begon te zingen, voelde ik een opleving van energie en werd ik blij. Dit zag ik ook gebeuren bij de koorleden, en dat raakte me elke keer weer. Ik herinner me dat ik tegen Joost zei na een jaar van ontwikkelen en onderzoek: “Zelfs als het plan wordt afgekeurd, is het nooit zonde van de tijd geweest, want ik heb zoveel plezier op die donderdagen.”

Tijdens de repetities en persoonlijke gesprekken hoorde ik wat het koor allemaal voor positieve dingen doet voor de mensen. Iedereen heeft zijn eigen verhaal en verleden. Bijvoorbeeld, de intieme vriendschap tussen Iris en Cisca. En hoe Petra zich voelde toen ze voor het eerst bij het koor kwam kijken. Hoe Grace benadrukt hoe belangrijk liefde in het leven is en hoe je dat kunt laten zien en voelen. Hoe Henk ervoor zorgt dat alles goed geregeld is en altijd klaarstaat voor iedereen.

Het is niet voor iedereen even makkelijk om op donderdag te komen, mede door fysieke beperkingen. Toch staat iedereen er elke donderdag weer, voluit zingend en swingend. Dat raakt me diep en inspireert me ook in mijn eigen leven. Ik heb bijvoorbeeld geleerd dat een beperking niet betekent dat je geen dromen meer kunt hebben of grote hoogtes kunt bereiken. Bovendien heb ik ontdekt dat ouder worden leuk kan zijn en zeker niet betekent dat je afgeschreven bent.

Welke uitdagingen ben je tegengekomen tijdens het maken van de documentaire en hoe heb je deze overwonnen?

Anne-Marieke: Ik moet zeggen dat het over het algemeen meeviel. Meestal ervaar ik rond twee-derde van een draaiperiode en montageproces een grote dip: dan denk ik vaak dat het project niet goedkomt. Bij deze film had ik dat gevoel niet. Voor mij was het belangrijk dat we plezier hadden tijdens het filmen, net zoals het koor plezier heeft in het zingen. En dat is gelukt.

De grootste uitdaging was het plannen. Ik werk ook 3,5 dag per week als docent, wat het lastig maakte om mijn tijd goed te verdelen, vooral tijdens de piekmomenten van het draaien. Gelukkig heb ik geweldige collega's, lieve studenten en een fantastische baas die meedenkt en openstaat voor mijn dubbele rol. Dat is echt een voorrecht.

Als autonoom documentairemaker is het niet altijd makkelijk. Je besteedt vaak veel meer tijd aan een productie dan je kunt factureren. Aan de ene kant heb je de tijd en ruimte nodig om iets goeds te maken, aan de andere kant moet je opleveren voor tv, een streamer of de bioscoop. Dit is een stressvolle balans, maar gelukkig heb ik een vaste baan naast mijn werk als documentairemaker. Hierdoor kan ik mijn hypotheek betalen en mezelf de ruimte geven om soms geen idee te hebben.

Benieuwd geworden naar het rockkoor My Generation? Lees hier het interview met koorleden Cisca, Henk, Grace en Petra!

‘’Ouder worden is leuk en betekent zeker niet dat je afgeschreven bent’’

Nieuws en aankomende events van Cpunt in je mail?

Volg Cpunt op social media

Nieuw!

Maak een favorietenlijstje in jouw ‘Mijn Cpunt’ account.